Ordynariat Prawosławny
Aktualności
29.11.2018
75. rocznica nominacji abp. gen. bryg. Sawy (Sowietowa) na prawosławnego ordynariusza wojskowego
29 listopada 1943 r. arcybiskup Sawa (Sowietow) został nominowany na stanowisko biskupa polowego ze stopniem generała brygady z siedzibą w Londynie.
 
Sawa (świeckie imię Jerzy) Sowietow – wojskowy biskup prawosławny. Urodził się 6 kwietnia 1898 r. w Petersburgu. Od młodzieńczych lat Jerzy Sowietow dorastał w atmosferze wojskowego rygoru. Za radą ojca wstąpił do armii carskiej, gdzie 1 lutego 1916 r. został przyjęty do Korpusu Paziów jako podchorąży. Stamtąd został oddelegowany do służby czynnej, gdzie służył w oddziałach piechoty rosyjskiej w stopniu podporucznika. Jako sztabskapitan w pułku Lejb dowodził pododdziałem Gwardii Grenadierów. Od kwietnia 1917r. walczył na froncie niemiecko-austriackim.
 
Wybuch rewolucji w październiku 1917r. oraz podpisanie przez Rosję pokoju brzeskiego spowodowały, że Jerzy Sowietow wstępuje w szeregi Armii Ochotniczej walczącej przeciw Armii Czerwonej. W randze kapitana Armii Białej walczył na południu Rosji pod rozkazami barona gen. Piotra Wrangla. Z chwilą rozbicia Armii Ochotniczej został ewakuowany do Turcji, skąd udał się na Bałkany, gdzie na kilka lat jego „ojczyzną” stała się Jugosławia.
 
Etap życia młodego kapitana na terenie Serbii zmienił jego nastawienie do otaczającej go rzeczywistości. Pod wpływem przeżyć związanych z wydarzeniami wojennymi, szuka odpowiedzi na sens i celowość życia. W tym czasie podejmuje także decyzję o zrzuceniu munduru i zastąpieniu go habitem zakonnym.
 
W 1921r. wstępuje na Wydział Teologiczny Uniwersytetu w Belgradzie. W międzyczasie składa śluby zakonne w klasztorze w Pekovic i otrzymuje zakonne imię Sawa. W 1925r. zostaje wyświęcony na kapłana i przydzielony do pracy duszpasterskiej w cerkwi św. Mikołaja w Bari. Po roku pracy duszpasterskiej na terenie Włoch, ks. Jerzy decyduje się na dość niespodziewany krok – przyjazd do Polski. Meldując się w 1926r. w Warszawie, znalazł się w jurysdykcji Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Przez najbliższe dwa lata kontynuował studia teologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1928r. powierzono mu obsługę parafii prawosławnych w Monachium. Rok później po powrocie do kraju zostaje podniesiony do rangi archimandryty.
 
 
3 kwietnia 1932r. archimandryta Sawa został wyświęcony w katedrze pw. św. Marii Magdaleny w Warszawie na biskupa Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Mianowano go biskupem lubelskim i sufraganem archidiecezji warszawsko-chełmskiej. Od razu dał się poznać jako dobry organizator i sprawny administrator. Powierzano mu wiele odpowiedzialnych funkcji. W lutym 1937r. objął funkcję ordynariusza diecezji grodzieńsko-nowogródzkiej. Na terenie swojej diecezji przyczynił się do zorganizowania Prawosławnego Instytutu Naukowo-Wydawniczego. Za czasów jego administrowania po raz pierwszy w Grodnie odprawiono nabożeństwo w języku polskim dla żołnierzy wyznania prawosławnego garnizonu grodzieńskiego. Wszystkie najważniejsze uroczystości wojskowe odbywały się już wtedy praktycznie z udziałem biskupa Sawy.
 
Wybuch II wojny światowej spowodował, że władyka opuścił swoją diecezję i udał się na terytorium Republiki Litewskiej, a następnie przez Prusy Wschodnieł do Berlina. Zaproszenie skierowane przez hierarchów rumuńskich stało się doskonałą okazją do opuszczenia stolicy III Rzeszy, którą władyka opuścił 31 grudnia 1939r. Niemalże natychmiast po przyjeździe do Rumunii skontaktował się z polskim ambasadorem Rogerem Raczyńskim, który przekazał mu najświeższe informacje dotyczące sytuacji Kościoła prawosławnego w Polsce pod okupacją niemiecką.
 
 
W Rumunii biskupa Sawę postrzegano jako opiekuna całej rzeszy uchodźców polskich (wojskowych i cywilnych) wyznania prawosławnego. Ten okres życia był dla niego pełen podróży, spotkań i podtrzymywania ciągłych kontaktów z przedstawicielami Kościołów wschodnich oraz polskiego rządu.
 
Pod koniec 1940r. wyjechał on do USA. Trzyletni pobyt w Stanach Zjednoczonych nie oznaczał zerwania kontaktu z przedstawicielami Rządu Polskiego na Uchodźstwie oraz osłabienia jego osobistego zaangażowania w pracę na rzecz wojska polskiego. Wybrano go na honorowego prezesa bardzo poważnej instytucji amerykańskiej Anglo–Orthodox Fellowship. Poza normalną posługą na rzecz polskich obywateli wyznania prawosławnego przebywających w USA, wspomagał on na szeroką skalę akcje związane z Polskimi Siłami Zbrojnymi na Zachodzie.
 
29 listopada 1943 r. nominowany został na stanowisko biskupa polowego ze stopniem generała brygady z siedzibą w Londynie. Stał się dzięki tej nominacji pierwszym w historii polskiego prawosławia biskupem polowym. Jako ordynariusz wojskowy powołał kapelanów prawosławnych, ich zastępców oraz personel pomocniczy do sprawowania opieki nad żołnierzami wyznania prawosławnego Polskich Sił Zbrojnych. (szacuje, że żołnierzy wyznania prawosławnego było ok. 3000).
 
Przeszedł cały szlak bojowy z II Korpusem Polskim.
 
 
Jako biskup wojskowy prowadził bardzo aktywny tryb życia, dużo podróżował. Docierał do oddziałów, w których było po kilku prawosławnych żołnierzy, odprawiał nabożeństwa, wygłaszał pogadanki. Znakomicie nawiązywał kontakt z żołnierzami. Jako wzory postępowania podawał przykłady z życia wojskowych I Rzeczypospolitej (np. księcia Konstantego Ostrogskiego).
 
Jako katedra dla biskupa służyła cerkiew w Edynburgu, na nabożeństwa w której dowożono żołnierzy nawet z odległych garnizonów. W głównych uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele najwyższych władz wojskowych. Wydał „Modlitewnik dla prawosławnych żołnierzy” oraz zainicjował wydawanie „Polskiego Żołnierza Prawosławnego”.
 
 
Po zakończeniu wojny abp Sawa do Polski nie wrócił. Obsługiwał polskie parafie prawosławne na obczyźnie. Za zasługi w kwietniu 1947 r. został podniesiony przez metropolitę Dionizego do godności arcybiskupa.
 
W 1949 r. został powołany przez Prezydenta RP na Członka Rady Narodowej RP.
 
Władyka Sawa posługiwał się językami: polskim, rosyjskim, serbskim, francuskim, niemieckim i angielskim. Odznaczony Orderem Gwiazdy Rumuńskiej II klasy i Złotym Krzyżem Zasługi.
 
Abp Sawa (Sowietow) zmarł 21 maja 1951 r. w Londynie. Tam też pochowano władykę na cmentarzu Brompton.
 
30 grudnia 2012 r. ekschumowane doczesne szczątki abp. Sawy, staraniem Prawosławnego Ordynariatu WP, trafiły do Polski, a 31 grudnia uroczyście złożone do grobu na Prawosławnym Cmentarzu na Woli w Warszawie.
 
 
 
red. ks. mjr Łukasz Godun
foto: arch. POWP


 

foto
Zdarza się często, że człowieka ogarnia smutek, depresja, zniechęcenie... Bierze się to z pokus złego... Ból jest siłą psychiczną, którą Bóg umieścił w naszym wnętrzu, by czyniła dobro, miłość, radość, modlitwę... Oddajcie się miłości Bożej... Uzdrowienie nastąpi, gdy dusza gorąco pokocha Boga. Gdy staniesz się z Nim jednością, zapomnisz o złym duchu...i on, zlekceważony, odejdzie."
 
(św. starzec Porfiriusz)